Fransız Ä°htilâli 
 


     Fransız Ä°htilâli'nin ortaya çıkmasında, Fransa'nın dışındaki ve içindeki geliÅŸmelerin etkisi olmuÅŸtur.


     Siyasal Nedenler

     Fransa, 16. yüzyıldan beri, katı bir mutlakiyetle yönetiliyordu. Kral, Tanrı'dan baÅŸka kimseye hesap vermek zorunda deÄŸildi. Adaletsiz ve güç kullanılarak toplanan vergiler, kralın zevk ve eÄŸlencesine ayrılıyordu. 18. yüzyıl sonlarında halk, bu duruma isyan etmiÅŸtir.


     Sosyal Nedenler

     Fransa'da halk, birbirine eÅŸit olmayan, ayrı hak ve imtiyazlara sahip soylular, rahipler, burjuvalar ve köylüler olmak üzere sınıflara ayrılmıştı. Toplumda eÅŸitliÄŸin olmaması, soyluların ve rahiplerin geniÅŸ imtiyazlara sahip olması, zenginleÅŸerek devlete vergi ödeyen burjuvaların siyasal haklar istemesi, hiçbir hakkı olmayan ve en ağır iÅŸlerde çalışan köylülerin burjuva sınıfını desteklemeleri, Fransız Ä°htilâli'nin çıkmasında etkili olmuÅŸtur.


     Fransız Aydınlarının Etkisi

     18. yüzyılda Fransa'da birçok aydın yetiÅŸti. Aydınlar, Fransız Ä°htilâli'nin fikir yapısını hazırladılar. Monteskiyö (Ä°ran Mektupları ve Kanunların Ruhu Ãœzerine), Volter, Dalamber, Didero ve Jan Jak Russo (Sosyal Mukavele), yazdıkları eserlerde Fransa'nın rejimini eleÅŸtirdiler, yeni çözüm yolları ileri sürdüler. Aydınların bu çalışmaları, Fransa'da halkın krallık rejimine karşı kışkırtılmasını ve ihtilalin hazırlanmasını saÄŸlamıştır.


     Dış Nedenler

     1215'ten beri Ä°ngiltere'de halkın istekleri, kral tarafından dikkate alınıyordu. 17. yüzyıldan itibaren de Ä°ngiltere'de MeÅŸruti Krallık kesin olarak yerleÅŸmiÅŸti. Böylece kral, anayasada belirlenen yetkilerin dışına çıkamıyor ve halkın temsilcilerinden oluÅŸan bir meclis, ülke yönetimine katılıyordu. Ayrıca Amerika'da yayınlanan Ä°nsan Hakları Bildirisi, Fransızları derinden etkilemiÅŸtir. Fransızlar, Ä°ngiltere ve Amerika'daki hakların kendilerine de tanınmasını istemiÅŸler, bu da Fransız Ä°htilâli'nin ortaya çıkmasında etkili olmuÅŸtur.


     Ekonomik Nedenler

     Fransız Ä°htilâli'nin en önemli ve yakın nedeni, ekonomik durumun bozulmasıdır. Bunun baÅŸlıca nedeni, Fransa'nın özellikle 18. yüzyılda katıldığı savaÅŸlar ve devletin gereksiz harcamalarıydı. Bu nedenle vergiler ağırlaÅŸtırılmış, halk geçim sıkıntısı çekmeye baÅŸlamıştır. Maliyeyi düzeltmek amacıyla alınan tedbirler sonuç vermeyince Fransa Kralı 16. Lui, Fransa'nın bir çeÅŸit milli meclisi olan Etejenero'yu toplantıya çağırarak gerekli tedbirlerin alınmasını istedi (1789).

     Bu toplantıda soylular ve rahipler ile halkın temsilcileri arasında anlaÅŸmazlık çıkınca, halkın temsilcileri Etejenero'yu, Milli Meclis ilan ettiler. Milli Meclis, kendi onayları olmadan vergi toplanmaması kararı aldı. Kral, bu kararı kabul etmediÄŸi gibi kuvvet kullanarak Milli Meclis'i dağıtmak istedi. Bu geliÅŸme karşısında halkın temsilcileri, anayasa hazırlamadan dağılmamaya karar verdiler.

     Milli Meclis, anayasa hazırlıklarına baÅŸladıktan sonra kendisini ''Kurucu Meclis'' ilan etti. Kral, yabancı askerlerle Meclis'i dağıtmak isteyince, ayaklanan halk, Bastil Hapishanesi'ni basarak siyasi tutukluları serbest bıraktı (14 Temmuz 1789). Böylece bütün dünyayı derinden etkileyecek sonuçları ortaya çıkaran Fransız ihtilali baÅŸlamış oldu.


     Ä°htilâlin Sonuçları

     *Yıkılmaz diye düşünülen, hatta egemenlik hakkını Tanrı'dan aldığı iddia edilen mutlak krallıkların yıkılabileceÄŸi ortaya çıktı.

     *Ä°lkel ÅŸekli Yunan ÅŸehir devletlerinde, geliÅŸmiÅŸ ÅŸekli Ä°ngiltere ve ABD'de görülen demokrasi, Kıta Avrupası'nda da geliÅŸmeye baÅŸladı ve Batı medeniyetinin vazgeçilmez unsurlarından biri haline geldi.

     *EgemenliÄŸin halka ait olduÄŸu kabul edildi.

     *Milliyetçilik ilkesi, siyasi bir karakter kazanarak, çok uluslu devletlerin parçalanmasında etkili oldu.

     *EÅŸitlik, özgürlük ve adalet ilkeleri yaygınlaÅŸmaya baÅŸladı.

     *Åžahsi güçlere, zekâya ve giriÅŸim yeteneÄŸine ortam hazırladı.

     *Fransız Ä°htilâli, sonuçları bakımından evrensel olduÄŸundan YeniçaÄŸ'ın sonu, YakınçaÄŸ'ın baÅŸlangıcı kabul edildi.

     *Dağınık halde bulunan milletler, siyasi birliklerini kurmaya baÅŸladılar.

     *Ä°nsan Hakları Bildirisi, Fransızlar tarafından dünya çapında bir bildiriye dönüştürüldü.

     *Fransız Ä°htilâli'nin yaydığı fikirlere karşı Ä°htilâl SavaÅŸları (1792-1815) baÅŸladı. Önce Fransa ile Avusturya ve Prusya arasında baÅŸlayan bu savaÅŸlara Ä°ngiltere ve Rusya'da katıldılar. SavaÅŸlar Napolyon'un yenilgisiyle sonuçlandı. Viyana Kongresi ile Avrupa'nın siyasi durumu yeniden düzenlenmiÅŸtir (1815).