AydınoÄŸulları BeyliÄŸi   
 
 

      AydınoÄŸulları, Batı Anadolu'yu, Ege kıyılarını açan fâtih Türkmen beylerindendir. Gazi Umur Bey gibi Türkiye tarihinin büyük ÅŸahsiyetlerinden birini yetiÅŸtirmiÅŸtir. 1300'den 1390 Nisanına kadar önce 90 yıl, 28 temmuz 1402'den 1425'e kadar sonra da 23 yıl, cem'an 116 yıl sürmüştür. Nisan 1390'dan 28 temmuz 1402 'ye kadar Yıldırım Bâyezid zamanında 12 yıl, 3 ay, Osmanlı devletine katılmıştır. 1308'e kadar SelçukoÄŸulları'na, 1335'e kadar Ä°lhanlılar'a tabî, sonra  müstakil  olmuÅŸlardır.  1308'den 1312'ye  kadar da Ä°lhanlılar'a   tabî  olan GermiyanoÄŸulları'na tabî bulunmuÅŸlardır. Zaten baÅŸlangıçta Aydın beyleri, GermiyanoÄŸulları'nın hizmetinde idiler. 1403'te tekrar Osmanlılar'a tabî olmuÅŸlar, bundan sonraki 22 yılda bazan tamamen Osmanlılar'a katılmışlar, bazan onlara baÅŸ kaldırmışlardır. Bu devreyi, Cüneyd Bey temsil eder.

      AydınoÄŸulları BeyliÄŸi bilindiÄŸi gibi, Selçukluların uç beyliÄŸi olarak Aydın Bey tarafından kurulmuÅŸtur. 1308'den 1335'e kadar Ä°lhanlılara tabi olmuÅŸ, daha sonra bazen bağımsız, bazen Osmanlılara tabi olarak yaÅŸamışlardır. Aydın, Ä°zmir'in bazı havzaları, AlaÅŸehir, Salihli ve dolaylarında hüküm sürdüler. Bu beyliÄŸin en ünlü hükümdarı Gazi Umur Bey idi. Kuvvetli bir donanma ile Adalar Denizine (Ege) hakim olmuÅŸtu. 1425'te Osmanlı topraklarına katıldı.
Bu beyliÄŸin en önemli iskelesi Ayaslug (Selçuk) idi. Burada hazırlanan donanma ile etrafa baskınlar yapıyordu. Nitekim Mehmed Bey'in oÄŸlu Umur Bey donanma ile Sakız, Bozcaada, Semadirek adası, Gümülcine havalisi, Adalar Denizi ve Mora sahillerine baÅŸarılı akınlar yapmış ve sahil Ä°zmirini ele geçirmiÅŸti (1328). Onun bu baÅŸarılı faaliyetleri babasının ölümünden sonra beyliÄŸin başına geçmesine zemin hazırladı (1334).       

      Umur Bey, SaruhanoÄŸlu Süleymân Bey ile birlikte Yunanistan ve Mora'ya sefer yapmış, sayısız esir ve ganimetlerle Ä°zmir'e dönmüştü (1335). Umur Bey Bizans ile dostça geçinmiÅŸ, onların seferlerine katılarak Karadeniz'e çıkmış, Kili ve Eflak ülkelerini yaÄŸmalamıştı (1339-40).

      Ayrıca Bizans'taki taht mücadelelerine de karıştı. AydınoÄŸulları donanmasının Ege Denizi'ndeki faaliyetleri karşısında, Rodos şövalyeleri ticaretin aksamaması için Ä°zmir'i vermek ÅŸartıyla Umur Bey ile anlaÅŸmaya razı oldular, fakat bu anlaÅŸma Papa tarafından tasdik edilmedi. Gazi Umur Bey bu sebeple Ä°zmir'i zabtetmek isterken ÅŸehid düştü (1348).
Onun hükümdarlık süresi Aydınoğulları için her yönden önemli gelişmelerin görüldüğü parlak bir devre olmuştur. Umur Bey'in kardeşi Hızır Bey, ağabeyi gibi faal ve cesur bir hükümdar olmadığından Latinler ile ağır şartlarla bir anlaşma imzalamaya mecbur kaldı. Bundan sonra Aydınoğullarının faaliyeti durmuş ve beylik çökmeğe yüz tutmuştu. Kosova savaşında (1389), Osmanlı ordusunda bulunan yardımcı kuvvetler arasında Aydın oğullarınkiler de vardı. Bu savaşta Sultan I. Murad'ın şehit düşmesi üzerine Yıldırım Bayezid sultan olmuş, fakat ona karşı Karamanoğullarının teşviki ile Anadolu beyliklerinde bir hareket başlamıştı. Bu harekete Aydınoğulları da katıldı. Yıldırım Bayezid'in beylikleri itaat altına almak için çıktığı Anadolu seferinde Aydınoğulları Beyliği Osmanlılara tâbi oldu (1390).