HamîdoÄŸulları   
 
 

       Bu beyliÄŸin kurucusu Hamid oÄŸlu Dündar Bey'dir. 1280-1324 yılları arasında 44 yıl hüküm sürdükten sonra Ä°lhanlılara katılmış, ancak 3 yıl sonra tekrar bağımsız olarak 1327'den 1391'e kadar yaÅŸamıştır. Isparta, Burdur, Åžuhut, AkÅŸehir, BeyÅŸehir, SeydiÅŸehir, Yalvaç, Elmalı, Korkuteli, Serik, Manavgat, Akseki bölgesinde hüküm sürüyordu. 1374'te topraklarının önemli bir bölümünü Osmanlılara terk etti. 1391'de de Yıldırım Bayezid tarafından tamamen Osmanlı topraklarına katıldı.

      HamîdoÄŸulları'nın bir Isparta, bir de Teke (Antalya) ÅŸubesi vardır. Isparta ÅŸubesi, 1280 yıllarından 1324'e kadar 44 yıl, sonra 1327'den 1391'e kadar 64 yıl, toplam 108 yıl sürmüştür. TekeoÄŸulları, 1423'e kadar takriben 123 yıl devam etmiÅŸtir. Beylik, 1308'e kadar SelçukoÄŸulları'na, 1324'e kadar Ä°lhanlılar'a tabî olmuÅŸ, 1324-1327 arasında 3 yıl Ä°lhanlı devletine katılmış, 1327'de yeniden meydana çıkmış, 1335'e kadar Ä°lhanlılar'a tabî olmuÅŸ, sonra istiklâl kesbeylemiÅŸtir. 1374'te I. Sultan Murad, AkÅŸehir, Yalvaç, BeyÅŸehri, KaraaÄŸaç, SeydiÅŸehri'ni 80.000 altın karşılığında Osmanlılar'a bırakmaya Hüseyin Bey'i mecbur etmiÅŸtir. Bu suretle bu tarihten sonra beylik çok küçülmüş, BeyÅŸehri gölünün batısına çekilmiÅŸtir. 1391'de Yıldırım Sultan Bâyezid, ülkeyi Osmanlı birliÄŸine katmıştır. Timur, HamîdoÄŸulları'nın bu ÅŸubesini Ankara muharebesinden sonra ihya etmemiÅŸtir. Çünkü bu, Osmanlılar kadar Karamanlıların da aleyhine olurdu.

      BaÅŸkent 1310 tarihlerine kadar Uluborlu iken, sonradan Dündar Bey'e izafeten "Felek-Âbâd" denen EÄŸridir'e getirilmiÅŸtir. Osmanlılar zamanında Isparta'ya "Hamîd-Ä°li" denmiÅŸtir.Beylik, en geniÅŸ ÅŸekliyle Ä°sparta ve Burdur vilâyetlerinin tamamını, Åžuhut, AkÅŸehir, BeyÅŸehri, SeydiÅŸehri kazalarını, Antalya'nın merkez kazası ile Elmalı, Korkuteli, Serik, Manavgat, Akseki kazalarını, hattâ tâbiiyet yoluyla MenteÅŸeoÄŸulları'na ait KaÅŸ ve Finike'yi içine almıştır. Bu arazinin büyüklüğü takriben 30.000 km2dir. Bundan 14.000 km2si TekeoÄŸulları beyliÄŸini teÅŸkil etmektedir. I. Murad'a satılan topraklar da 8.000 km2dir.
Türkiye Selçukluları Devleti'nin son yıllarında Isparta, Eğridir ve havalisinde bulunan Türkmenlerin reisi Felekeddîn Dündar Bey, XIV. yüzyılın başlarında Hamîdoğulları Beyliği'ni kurmuştu. Dündar Bey kuruluştan sonra Gölhisar, Korkut ili e Antalya'yı ele geçirerek ülkesinin hudutlarını güneye doğru genişletti.

      1314'de Anadolu'ya gelen Emîr Çoban'a itaat edere Ä°lhanlıların hâkimiyetini tanıdı. Fakat Ä°lhanlıların Anadolu valisi TimurtaÅŸ, Dündâr Bey'i öldürerek HamîdoÄŸulları BeyliÄŸi'nin EÄŸridir ÅŸubesi topraklarına sahip oldu (1324). Ancak babası Emîr Çoban'ın, Ä°lhanlı sultanı Ebû Saîd ile arasının açılması ve öldürülmesi üzerine TimurtaÅŸ Mısır'a kaçtı (1327). Bu durumdan yararlanan Dündâr Bey'in oÄŸlu Hızır, beyliÄŸi yeniden kurdu.
Dündâr Bey 1321'de Antalya'yı zaptederek kardeşi Yûnus Bey'e bırakmış, bu suretle Hamîdoğullarının Antalya şubesi (veya Tekeoğulları) teşekkül etmişti. Yûnus Bey'in yerine daha sonra Mahmûd Bey geçti. Timurtaşın Memlûklulara sığınması üzerine, Mahmûd Bey de Kahire'ye kaçtı ve orada hapsedildi.

      Daha sonra Sultan Yıldırım Bayezid 1390'da Antalya'yı zabtederek, Teke ili ile beraber oÄŸlu Ä°sâ Çelebi'ye sancak olarak verdi. HamîdoÄŸullarından Osman Çelebi Ankara Savaşı'ndan (1402) sonra Timur'un hâkimiyetini tanıdı ve Antalya'yı geri almak için KaramanoÄŸullarından yardım istedi. Bunu haber alan Osmanlılar Osman Çelebi'yi bir baskın sonucu öldürdüler. Bu suretle HamîdoÄŸullarını Antalya ÅŸubesi de ortadan kalkmış ve arazileri de Osmanlıların eline geçmiÅŸtir (1423).

     Bu beyliÄŸin arazisi küçükse de, Antalya limanı ile önemli bir ticaret merkezine sahibti. Bilhassa XIV. yüzyılın ilk yarısında göller bölgesinin halı, kilim, astarlık dokuma ve pamuklu gibi eÅŸyaları buradan ihrac edilmekteydi. HamîdoÄŸullarından zamanımıza, EÄŸridir'deki Dündâr Bey (vaya TaÅŸ Medrese), Antalya'daki Emîr Sinaneddîn Medresesi ve Yivli Minare Câmii gibi eserler kalmıştır.