10 SORUDA SARBON HASTALIGI

Sarbon adi nereden geliyor?

Halk arasinda Sir-pençe olarak bilinen sarbon Türkçe'ye Fransizca'dan geçmistir. Sarbon Fransizca'da kömür anlanima gelirken hastaliga kara leke de denilmektedir.

Sarbon Nedir?

Biyolojik terörün en ölümcül silahlari sarbon ve çiçek hastaligi mikroplari. Sarbon mikrobu, genellikle hayvanlarda görülüyor. Hayvanlara bulasan sarbon vakalarinin yüzde 20'si ölümle sonuçlaniyor.

Özellikleri nedir ve neden biyolojik silah olarak kullaniliyor?

Sarbon mikrobu diger bakterilere oranla çok dayanikli. Günes isigi, sicaklik ve dezenfektanlara karsi dayanikli olan mikrop, suda ve toprakta 80 yil yasayabiliyor. Sarbon mikrobu toz haline getirilebiliyor. Ve toz halindeki mikrop çok hizli yayilip kisa zamanda etkili olabiliyor.

Nasil bulasiyor ve etkileri neler?

Sarbon mikrobunun dogrudan solunum yoluyla alinmasinda hastalik orani yüzde 90. Hastalik deriden ya da sindirim yoluyla da bulasiyor. "Bacillius anthracis" bakterisinin yol açtigi hastalikta vücutta toksin (zehir) salgilayan organizmalar ürüyor. Hastaligin belirtileri bir hafta içinde ortaya çikiyor. Yüksek atesle, soguk alginligi gibi baslayan hastalik ciddi solunum zorluklarina neden oluyor. Sarbon belirtilerin baslamasindan 24 saat sonra öldürüyor. Bu yüzden antibiyotik kullaniminda hiç gecikmemek gerekiyor.

Nasil önlem alinir?

Sarbon'in henüz asisi yok sadece antibiyotik tedavisi var. Ancak bu antibiyotik sarbona karsi önlem olarak kullanilamiyor. Kullanilabilecek önlemler ise söyle:

* Antibiyotik:
Antrax (Sarbon) ve veba gibi biolojik silahlara karsi gelistirilmis antibiyotikler var. Bayer firmasinin ürettigi Cipro ve Ciprofloxacin bunlardan biri. Ancak bu antibiyotikler sadece 16 yasin üstündeki yetiskinlerde kullanilabiliyor.

* Panzehir:
Botulism, sarin gazi ve veba virüsü gibi biyolojik ve kimyasal silahlara karsi panzehirler olmasina ragmen Antrax (Sarbon) için bir panzehir bulunmuyor.

* Gaz Maskesi
Sarin ve hardal gibi çesitli biyolojik ve kimyasal silahlardan korunmak için kullaniliyor. Ancak Antrax (Sarbon) bakterisi sadece solunum yoluyla bulasmiyor ve de çok küçük zerreciklerden olusan bu bakteriler, ancak özel filtelerle desteklenmis maskeler sayesinde tam korunma sagliyor.

* Su filtreleri:
Bu filtreler kimyasal silahlarin zehirlerini ayristirmakta ise yariyor ancak bakteri ve virüslere karsi etkili degil.

* Koruyucu elbise:
Tam korunakli olan modelleri tüm gazlara ve virüslere karsi koruma sagliyor.

* Hava filtreleri:
Bu filtreler sürekli kullanilanlar ve bir tehlike aninda kullanilanlar olmak üzere ikiye ayriliyor. Tehlike aninda kullanilanlar çogu zaman etkisiz kaliyor.

Sarbon insandan insana bulasir mi?

Bulasici oldugu söylenemez. Ama solunum yoluyla bulastigini unutmamak gerek. Diger taraftan solunum yoluyla sarbon bulasan insanlar yine solunum yoluyla bu hastaligi bulastirmiyor.

Hayvanlarda görülen Sarbon nedir?

Hayvanlarda ve insanlarada görülen tüm sarbon vakalarina "Bacillius anthracis" bakterisi yol açiyor.

Hayvanlardaki belirtileri nedir?

Yüksek ates, istahsizlik, karin agrisi, titremeler, kanli ishal solunum ve kalp durmasi sonucu ani ölümler, dogal deliklerden koyu renkli kan gelmesi ve ölüm sertligi.

Hastaliktan korunma ve kontrol için ne yapilmalidir?

Korunma için çiftlik hayvanlarina her yil asilama yapilmalidir. Hastalik çikan sürüde, sadece saglam görünen hayvanlar asilanir. Asi deri alti yolla uygulanir.Hastaligin bulundugu çevre kuvvetli dezenfektanlarla dezenfekte edilmelidir. %5 formol, %5’lik hipoklorit,%0.1 civaklorid %4’lük potasyum permanganat, kireç kaymagi kullanilmalidir.

Sarbon hayvanlar ne yapiliyor?

Yabanci ülkelerden yurdumuza gelen ve geri çevrilmesi mümkün olmayan sarbon hastaligina yakalanmis hayvanlar tazminatsiz olarak öldürülür ve imha edilir. Kesimlerine izin verilmez. Hastaliktan süphe edilenler 5 gün gözleme alinir. Gözlem sonunda hasta olduklari tespit edilenler tazminatsiz olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalik görünen bölgede her çesit hayvan ve hayvansal ürünün giris ve çikisi kontrol altina alinir. Gerek ithal ve gerekse yurt içi hayvan nakilleri kontrol altina alinmali, kaçak hayvan girisi engellenmelidir. Kadavranin distan görünüsü Antrax süphesini güçlendiriyorsa, kadavrayi hiç açmamali,çünkü havanin oksijenine maruz kalma, bakteri sporunun çogalmasina izin verir. Oldugu gibi derin kireçli çukurlara gömmek veya yakmak gereklidir.