OMURGALI HAYVANLARDA BOÅžALTIM
•   Canlılardaki azotlu artık ürünleri amonyak ,üre,ürik asittir.AmonyaÄŸa göre üre,üreye göre de ürik asit daha az zehirlidir.Suda yaÅŸayan canlılar amonyağı fazla enerji harcamadan kolayca suya verebilir.Karada yaÅŸayan canlılar da ise amonyak daha az zehirli olan üre veya ürik asite daha fazla enerji harcanarak dönüştürülür.Ãœre suda kolayca çözünebilir ve böbreklerden atılıncaya kadar vücutta kalabilir.Ãœrenin vücuttan atılması su ile olur.Memeliler üreyi bol su ile dışarı atarlar.Karada yaÅŸayan fakat vücuduna fazla su almayan böcekler sürüngenler ve kuÅŸlarda üre suda çözünmeyen ürik asit kristalleri ÅŸeklinde atılır.Böylece vücuttan aşırı derecede su kaybı önlenmiÅŸ olur.
•   Omurgalıların boÅŸaltım organına böbrek denir ve 3 tiptir.
PRONEFROZ
Balık ve kurbağaların embriyo devreleri ile köpek balıklarında görülür.Esasını nefridyumlar teşkil eder.Nefridyumlar omurganın iki yanında uzanan kanala bağlanırlar.Nefridyumların önünde aorttan ayrılan kan damarlarının meydan getirdiği glomerulus denilen kılcal damarlar yumağı bulunur.Glomerulustan kirpikli hunilere süzülen artık maddeler ortak bir kanalla taşınarak kloaka getirilir ve oradan dışarı atılır.
MEZONEFROZ
Sürüngen,kuş ve memelilerin embriyoları ile balık ve kurbağaların erginlerinde görülür.Pronefroz tipi böbreğe benzer.Ancak kirpikli hunilerin yerini bowman kapsülleri almıştır.Bowman kapsülleri glomerulusu sarar.Bowman kapsülleri ayrı ayrı kanallara açılır.
METANEFROZ
Sürüngen kuş ve memelilerin erginlerinde görülür.Her bir bowman kapsülü ortak bir kanalla boşaltım kanalına ulaşır.
•   Omurgalılarda üreme sistemi ile boÅŸaltım sistemi birbirleri ile baÄŸlantılı yapı gösterir(ürogenetal sistem).Müller kanalı ile diÅŸi üreme sisteminin kanallarını oluÅŸturur.Wolf kanalı erkeklerde üreme sisteminin kanallarını oluÅŸturur.Wolf kanalı sürüngen,kuÅŸ ve memelilerde yanlızca üreme sisteminin kanalını oluÅŸturur.Memelilerin ürogenital sistemi,sindirim sistemi ile ilgili deÄŸildir.DiÄŸer omurgalılarda ürogenital sistemle sindirim açıklığı ortaktır.Bu tür canlılara tek delikliler denir.