12 MART DÖNEMİ ve CHP'DEKİ DEĞİŞİM
 


      1960'ların özgürlükçü ortamı, 12 Mart 1971 muhtırası ile noktalandı. Genelkurmay BaÅŸkanı ve dört kuvvet komutanının ortak muhtırası, anarÅŸi ve terörü önlemek, rejimi esenliÄŸe kavuÅŸturmak gerekçesiyle; reformları Atatürkçü bir görüşle gerçekleÅŸtirecek partilerüstü bir hükümetin oluÅŸturulmasını istemiÅŸ, aksi durumda ordunun idareyi doÄŸrudan üstleneceÄŸini duyurmuÅŸtu. Bu koÅŸullarda yasal hükümetin BaÅŸbakanı Demirel aynı gün istifasını CumhurbaÅŸkanı Cevdet Sunay'a verdi.

      12 Mart'ın ilk hükümeti, CHP'den istifa eden Nihat Erim tarafından kuruldu. Bakanların önemli bir bölümünü "beyin takımı" olarak nitelendirilen teknokratlar oluÅŸturuyordu. "Partilerüstü" nitelikte ve reform yapmak iddiasındaki hükümetin ilk icraatı sıkıyönetim ilan etmek ve sert önlemler almak oldu. Anayasa'nın bazı önemli maddeleri deÄŸiÅŸtirildi. I. Erim Hükümeti, iç çeliÅŸkilerin yarattığı uyumsuzluÄŸa fazla dayanamayarak yerini II. Erim Hükümeti'ne bıraktı. Fakat BaÅŸbakan Erim, rejime içten ve dıştan gelen tepkiler nedeniyle bir kez daha istifa etti. Yerini onun Milli Savunma Bakanlığı'nı yapmış olan Ferit Melen aldı. Onu izleyen Naim Talu Hükümeti ise bir çeÅŸit demokrasiye geçiÅŸ sürecini baÅŸlattı. 1973'te TBMM'de yapılan CumhurbaÅŸkanlığı seçimini 12 Mart'ın adayı Faruk Gürler kaybetti, AP ve CHP'nin ortak adayı Fahri Korutürk kazandı.

      Bu arada CHP'de 1969 yılından baÅŸlayarak ilginç geliÅŸmeler yaÅŸanmış, 12 Mart rejimine karşı izlenecek politikada Genel BaÅŸkan Ä°nönü ile anlaÅŸmazlığa düşen Genel Sekreter Bülent Ecevit ve arkadaÅŸları Merkez Yürütme Kurulu üyeliÄŸinden istifa etmiÅŸlerdi. Bu ekip 12 Mart dönemi süresince parti içinde köklü bir mücadele sürdürdü. 1972 Kurultayı'nda Ecevit ve arkadaÅŸları Ä°nönü'nün ekibine karşı parti yönetimine adaylıklarını koydular. Ecevit'in listesinin kazanmasıyla, Ä°nönü genel baÅŸkanlıktan, milletvekilliÄŸinden ve CHP üyeliÄŸinden istifa etti. Hemen toplanan olaÄŸanüstü kurultayda, Ecevit Genel BaÅŸkan seçildi. CHP için artık yeni bir dönem baÅŸlamıştı.