27 MAYIS HAREKETİ VE ARA DÖNEM
 

      DP'yi iktidardan düşürmek, özellikle Ä°nönü sempatizanı birçok subaya; siyasal ve ekonomik sorunların çözümü, ülkeyi ve demokrasiyi kurtarmanın vazgeçilmez önkoÅŸulu gibi görünüyordu. Silahlı Kuvvetler'in çeÅŸitli kademelerinde Milli Birlik Komitesi (MBK) adı altında örgütlenen bu subaylar, 27 Mayıs 1960 sabahı planlı bir ÅŸekilde harekete geçerek, DP iktidarını devirerek yönetime el koydular. Sabahın ilk saatlerinde yayınlanan ihtilal bildirisinde, hareketin demokrasiyi kurtarmak ve kardeÅŸ kavgasını önlemek için yapıldığı, hiçbir ÅŸahsa ve zümreye karşı olmadığı, en kısa sürede seçimlere gidileceÄŸi ve yönetimin sivillere devredileceÄŸi açıklanıyor, NATO ve CENTO'ya baÄŸlı kalınacağı bildiriliyordu.

      Devrik CumhurbaÅŸkanı, BaÅŸbakan, bakanları ve iktidar partisine mensup milletvekilleriyle önde gelen yöneticiler, Harp Okulu'nda gözaltına alındılar. Orgeneral Cemal Gürsel; CumhurbaÅŸkanı, BaÅŸbakan ve Genelkurmay BaÅŸkanı oldu. MBK, yasama görevini üstlendi ve 17 Haziran 1960'ta çoÄŸu sivillerden oluÅŸan yeni bir hükümet kuruldu.

      Ä°htilal Yönetimi ilk güçlüğü MBK üyeleri arasındaki görüş ayrılığı nedeniyle yaÅŸadı. Ãœyelerden bir bölümü bir an önce seçimlerin yapılmasını isterken, diÄŸer bölümü köklü reformlar gerçekleÅŸtirildikten sonra seçimlerin yapılmasını öngörüyordu. Ä°kinci gruptakiler 13 Kasım 1960'da tasfiye edilerek yurt dışında çeÅŸitli görevlere atandılar.

      MBK aynı yılın Aralık ayında, yeni anayasa ve seçim yasası hazırlamakla yükümlü "Kurucu Meclis"in oluÅŸturulmasını kararlaÅŸtırdı. ÇeÅŸitli kuruluÅŸların temsilcilerinden oluÅŸan Kurucu Meclis, 5 Ocak 1961'de göreve baÅŸladı. Ãœniversite çevrelerinden alınan anayasa taslakları, meclisin özel komisyonlarında biçimlendirilerek tartışmaya sunuldu. Kurucu Meclis'in son ÅŸeklini verdiÄŸi anayasa, 9 Temmuz 1961'de yapılan referandum sonucu kabul edilerek yürürlüğe girdi. MBK, 15 Ekim 1961'de yapılan seçimlerle iktidarı sivillere bıraktı. MBK'nın 22 üyesi Anayasa gereÄŸince "Tabii Senatör" olarak parlamentoya girerken, Cemal Gürsel CumhurbaÅŸkanı seçildi.

      27 Mayıs 1960 sabahı devrilen DP iktidarının yöneticileri, MBK tarafından Yassıada'da kurulmuÅŸ olaÄŸanüstü bir mahkeme olan Yüksek Adalet Divanı'nda yargılandılar. Mahkeme, "Anayasayı Ä°hlal" ile suçladığı DP yöneticilerinden 15'ine idam, diÄŸerlerine de ağır hapis cezaları verdi. Ä°dam cezalarından 12'si MBK tarafından müebbed hapse çevrildi. DP iktidarının BaÅŸbakanı Adnan Menderes, DışiÅŸleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan ise idam edildiler. DiÄŸer tutukluların tümü 1964'e kadar çeÅŸitli af giriÅŸimleriyle serbest bırakıldı