DEVLETÇİLİK
 
              "Ä°ktisaden zayıf bir ulus, fakirlik ve sefaletten kurtulamaz. Toplumsal ve siyasi felaketten yakasını kurtaramaz."

              Ulusal ekonomiyi, saÄŸlam temeller üzerine oturtmak amacına yönelik ekonomik devrim, Atatürkçülük edebiyatına "Devletçilik" deyimi olarak geçmiÅŸ ve Atatürk Ä°lkeleri arasında yerini almıştır.

              "Bizim güttüğümüz "devletçilik" bireysel çalışma ve etkinliÄŸi esas tutmakla beraber, mümkün olduÄŸu kadar az zaman içinde ulusu refaha, ülkeyi bayındırlığa eriÅŸtirmek için, ulusun genel ve yüksek yararlarının gerektirdiÄŸi iÅŸlerde özellikle ekonomik alanlarda, devleti fiilen ilgilendirmektir." (M.K.Atatürk)

              Kemalizm'in Devletçilik ilkesini de, Halkçılık ilkesi ile baÄŸlantılı olarak deÄŸerlendirmek gerekir. Yoksul, yüzyıllardır ihmal edilmiÅŸ olan halk nasıl kalkınacak ve hakkettiÄŸi çaÄŸdaÅŸ yaÅŸam düzeyine ulaÅŸacaktır? Batının geliÅŸmiÅŸ toplumlarının nasıl bir yoldan geçerek o noktaya geldikleri biliniyordu. Bir yandan kendi halklarını, diÄŸer taraftan geri kalmış ülke halklarını sömürerek bir sermaye birikimi oluÅŸturmuÅŸlardı. Türkiye'nin kendisi geri kalmış bir ülkeydi. Halkın sırtından bir sermaye birikimi oluÅŸturulmasına, onun birkaç kuÅŸak daha yoksul tutulması pahasına bir kalkınmaya ise "Halkçılık" anlayışı karşıydı.
              1923 - 1930 yılları arasında, kalkınma için gerekli yatırımları yapması özel giriÅŸimcilerden beklendi. Ama bu iÅŸlevi yerine getirmeye özel kiÅŸilerin ne yeterli parası, ne yeterli deneyimleri, ne de yeterli teknolojik birikimi vardı. Dünyayı sarsan 1929 ekonomik bunalımı ise, liberal ekonomi politikalarının tam bir baÅŸarısızlığını vurguluyordu. Kemalizm, ülkeyi kalkındırmak, halkı çaÄŸdaÅŸ uygarlık düzeyine ulaÅŸtırmak için "Devletçilik" ilkesini benimsedi. Böylece hem üretim arttırılacak, sanayi gerçekleÅŸtirilecek, hem de hakça bir paylaşım yapılacak ve ekonomik gücü kullanan bir sınıfın halkı ezmesine olanak verilmemiÅŸ olacaktı.
              Kemalist tek partinin programında 1935 yılında yapılan düzeltmelerden sonra, Devletçilik ilkesi şöyle tanımlanıyordu: "Özel çalışma ve faaliyeti esas tutmakla beraber mümkün olduÄŸu kadar az zaman içinde milleti refaha ve memleketi geliÅŸmiÅŸliÄŸe eriÅŸtirmek için, milletin genel ve yüksek yararlarının gerektirdiÄŸi iÅŸlerde, özellikle iktisadi alanda devleti fiilen ilgilendirmek önemli esaslarımızdandır. Ä°ktisat iÅŸlerinde devletin ilgisi fiilen yapıcılık olduÄŸu kadar, özel giriÅŸimcileri teÅŸvik ve yapılanları düzenleme ve denetlemektir."
              Kemalist Devletçilik anlayışının, bütün üretim araçlarını devletin elinde toplamayı öngören marksizm ile kuÅŸkusuz ki hiçbir ilgisi yoktur. Hızlı bir ekonomik büyümeyi saÄŸlamak için devletin lokomotif görevini üstlenmesi anlamına geliyordu. Devlet ekonomiye yön verecek, kıt kaynakların akılcı kullanımını planlayacaktı. Devlet özel giriÅŸimcilerin ilgilenmediÄŸi, baÅŸarılı olamadığı ya da kamu yararı gördüğü alanlarda yatırım ve iÅŸletmecilik yapacaktı.
              Türkiye baÅŸlangıç aÅŸamasında DevletçiliÄŸin iki büyük yararını gördü: Bir yanda, özellikle altyapı ve sanayi yatırımları sayesinde oldukça hızlı bir büyüme gerçekleÅŸtirirken; diÄŸer tarafta, sanayileÅŸmenin devlet eliyle oluÅŸumu sayesinde, Türk işçisi, Batı'daki örnekleri gibi insancıl olmayan koÅŸullar içinde birkaç kuÅŸağın feda edildiÄŸini görmedi. 1929 - 1939 yılları aarasındaki on yılda dünya sanayi üretimi %19 artarken, Türkiye'de sanayi üretim artışı %96'yı buldu. Sovyetler BirliÄŸi ve Japonya dışında hiçbir ülke, bu alanda Türkiye'den daha hızlı bir büyüme saÄŸlayamadı. Giderek oluÅŸmaya ve büyümeye baÅŸalyan sanayi işçisi sınıfı nasıl hiçbir mücadele vermeden seçme ve seçilme haklarını elde ettiyse; yüne kan dökülmesine, kuÅŸaklar boyu süren büyük acılar çekilmesine gerek kalmadan insancıl çalışma koÅŸullarına kavuÅŸtu. Kemalist "sürekli devrimcilik" anlayışını daha sonra sürdürenler, sendikalaÅŸma, grev ve toplu sözleÅŸme gibi hakları vermek için de işçi sınıfının rejimi zorlamasını beklemediler. ( Ama uÄŸrunda savaşım vermeden elde edilen hakların yeterince bilincinde olunmadığını daha sonraki deneyimler göstermiÅŸtir. İşçi sınıfı, ancak elinden alındığı ya da kısıtlandığı zaman, sahibolduÄŸu hakların ve özgürlüklerin önemini yeterince kavrayabilmiÅŸtir. Demokrasinin beÅŸiÄŸi sayılan ülkelerde bile, işçilerin seçme hakkını elde etmek için nasıl uzun ve kanlı savaşımlar vediÄŸi unutulmamalıdır! )





Türkiye'nin Uyguladığı Devletçilik


Türkiye'nin tatbik ettiği devletçilik sistemi 19. asırdan beri sosyalizm teorisyenlerinin ileri sürdükleri fikirlerinden alınarak tercüme edilmiş bir sistem değildir. Bu, Türkiye'nin ihtiyaçlarından doğmuş, Türkiye'ye özgü bir sistemdir. Devletçiliğin bizce anlamı şudur:
Kişilerin özel teşebbüslerini ve şahsi faaliyetlerini esas tutmak; fakat büyük bir milletin ve geniş bir memleketin bütün ihtiyaçlarını ve çok şeylerin yapılmadığını göz önünde tutarak, memleket ekonomisini devletin eline almak. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Türk vatanında asırlardan beri kişisel ve özel teşebbüslerle yapılamamış olan şeyleri bir an önce yapmak istedi; ve kısa bir zamanda yapmayı başardı. Bizim takip ettiğimiz bu yol, görüldüğü gibi liberalizmden başka bir yoldur. ( 1936 )