GÃœZEL SANATLAR 
 


      Atatürk'e göre; "Sanat güzelliÄŸin ifadesidir. Bu ifade sözle olursa ÅŸiir, naÄŸme ile olursa musiki, resim ile olursa ressamlık, oyma ile olursa heykeltıraÅŸlık, bina ile olursa mimarlık olur."

      Millet hayatında sanatın deÄŸerini takdir eden Atatürk; "Bir millet sanattan ve sanatkardan mahrumsa tam bir hayata malik olamaz." "Bir millet sanata ehemmiyet vermedikçe büyük bir felakete mahkumdur" diyerek sanatın önemini, millet hayatındaki rolünü açıklamıştır.

      Atatürk, millet hayatında sanatın yerini ve deÄŸerini belirtmekle beraber, onun korunmasını ve geliÅŸmesini de saÄŸlamıştır. Atatürk, her ÅŸeyden önce, sanatçılara sanatçı ruhuyla elini uzatmıştır: "Sanatkar, toplumda uzun uÄŸraÅŸ ve çabalardan sonra alnında ışığı ilk hisseden insandır."

      Güzel sanatlar alanında Cumhuriyet döneminin ilk 15 yılında devrim sayılabilecek çalışmalar yapılmıştır. "Türkiye Cumhuriyeti'nin temeli kültürdür" diyen Atatürk, güzel sanatlar alanındaki çalışmaları bizzat yönlendirmiÅŸ, baÅŸarılı sanatçıları ödüllendirmiÅŸtir.

      Çok sesli Batı müziÄŸinin ülkemizde yaygınlaÅŸtırılması temel ilke olarak benimsenirken, geleneksel Türk MüziÄŸi türlerinin derleme, araÅŸtırma ve geliÅŸtirilmesine önem verildi. 1924 yılı Eylülünde Ankara'da Musiki Muallim Mektebi (Müzik Öğretmen Okulu) açıldı. 1936 yılında Ankara Devlet Konservatuarı'nın açılmasıyla bu okul Gazi EÄŸitim Enstitüsü müzik bölümüne dönüştürüldü. Ankara Devlet Konservatuarı, Türkiye'nin ihtiyaç duyduÄŸu müzik, tiyatro, opera, bale sanatçılarını yetiÅŸtirmeye baÅŸladı. "Türk BeÅŸleri" olarak tanınan sanatçılar ilk sonat, senfoni, konçerto ve operalarını yazdılar. 1934 yılında ilk Türk operası olan Ahmet Adnan Saygun'un Öz Soy ve TaÅŸbebek operaları, Ankara Halkevi'nde temsil edildi. Darülelhan'ın (Ä°stanbul Belediye Konservatuarı) öğretim programı yeniden düzenlendi. Türk müziÄŸi derslerinin yanında Batı müziÄŸi derslerine de yer verildi.

      CumhurbaÅŸkanlığı Senfoni Orkestrası'nın temeli olan Ä°stanbul'daki Muzıka-i Hümayun Mart 1924'te Ankara'ya getirildi. Riyaset-i Cumhur Musiki Heyeti adını aldı. 1933'te bando bölümü orkestradan ayrıldı. Orkestranın ÅŸefliÄŸini 1935 yılına kadar Zeki Ãœngör ve Ahmet Adnan Saygun yaptı. 1935'te Alman Ernst Praetorius ÅŸefliÄŸe getirildi. Bu ÅŸefin yönetiminde orkestra büyük geliÅŸme gösterdi.

      Cumhuriyet ilan edildiÄŸinde Ä°stanbul'da Dar üln Bedayi ve bazı özel tiyatrolar faaliyet halindeydi. Dar ül Bedayi, 1931'de Ä°stanbul Belediyesi'ne baÄŸlandı. 1934'te ise adı "Ä°stanbul Åžehir Tiyatroları" oldu. Tiyatro ve operetleriyle büyük ilgi çekiyordu. Tiyatro sanatının yurda yayılmasında Halkevlerinin büyük hizmetleri görüldü. Ankara Halkevi sahnesinde Akın (1932), Çoban (1932), Mavi Yıldırım (1932) oyunlarının ilk temsillerinde Atatürk de hazır bulundu. Ankara Devlet Konservatuarı Tatbikat Sahnesi'nde gerçek anlamda ilk oyunların temsilinden sonra Ankara'da Devlet Tiyatrolarının kuruluÅŸuna giden yol açıldı.

      Atatürk dönemi Türkiye'sinde plastik sanatlarda da büyük geliÅŸme gözlendi. 1924'ten itibaren Sanayi-i Nefise Mektebi Ali'si mezunları Avrupa'ya gönderildi. Cevat Dereli, Mahmut Cuda, Refik Epikman, Muhittin Sebati, Åžeref Akdik ve Ali Karsan ilk gönderilen sanatçılardandı. Sanayi-i Nefise Mektebi Alisi 1928'de Güzel Sanatlar Akademisi adını aldı. 1932-1933 öğretim yılında Gazi EÄŸitim Enstitüsü Resim-Ä°ÅŸ Bölümü açıldı. Atatürk, anıt ve heykel yapımına önem vererek, Cumhuriyetin heykeltıraÅŸ kuÅŸağının yetiÅŸtirilmesini destekledi.

      1924 yılından itibaren resim ve heykel sergileri açılmaya baÅŸladı. Halkevleri Resim ve Heykel Sergileri (1936-1938), Ankara Halkevleri BirleÅŸik Resim Heykel Sergileri (1937-1938) önemli sergilerdir. Atatürk tarafından 20 Eylül 1937'de açılan Resim ve Heykel Müzesi bu alandaki çalışmalara verilen önemin son halkasıdır.

      Sinema da Cumhuriyet döneminde büyük geliÅŸme göstermiÅŸtir. Muhsin ErtuÄŸrul tiyatroda olduÄŸu gibi sinema sanatının geliÅŸmesinde de görev almıştır. Sinema salonlarının sayısı artmış, uzun metrajlı ve konulu filmler çekilmiÅŸtir.