MÄ°LLÄ° EKONOMÄ°MÄ°ZÄ°N ESASLARI 
 


      Ä°stiklal Savaşından sonra yeni Türkiye Devletinde milli ve bağımsız bir ekonominin kurulması için bütün engellerin ortadan kaldırılması gerekiyordu. Bu da her ÅŸeyden önce kapitülasyonların kaldırılmasına baÄŸlı idi. Atatürk bu hususta demiÅŸtir ki:

      "Artık serbest ve müstakil bir hayata atılan Türkiye için, iktisadi hayatını boÄŸmakta olan kapitülasyonlar mevcut deÄŸildir ve olamaz."

      Lozan AntlaÅŸmasında kapitülasyonların kaldırılması ekonomik kalkınmamıza imkan vermiÅŸ, Türk milletini mali ve ekonomik tutsaklıktan kurtarmıştır. Türk Devletinin ekonomik alanda bir varlık olarak kendisini gösterebilmesi için kabul edilen ekonomik prensipler ÅŸunlardır:

      1-Türkiye'nin ekonomik bakımdan kendine yeterliÄŸini saÄŸlamak,
      2-Türk toplumunu ileri teknikli bir millet haline getirmek.

      Bu prensiplerin gerçekleÅŸmesi için milli kaynaklarımızı deÄŸerlendirmek, yeni bir ekonomi görüşünün doÄŸmasına çalışmak ve saÄŸlam bir ekonomi planına göre hareket etmek gerekiyordu. Atatürk, ekonomik kalkınmanın önemini ÅŸu sözleri belirtmiÅŸtir:

      "Kılıç ile fütuhat yapanlar mevkilerini, neticede sabanla fütuhat yapanlara terketmeÄŸe mahkumdurlar. Kılıç kullanan kol yorulur. Fakat saban kullana kol her gün daha çok kuvvetlenir ve her gün topraÄŸa daha çok sahip olur.

      "…Siyasi ve askeri muzafferiyetler ne kadar büyük olursa olsun iktisadi zaferle terviç edilmezse husule gelen zaferler payidar olamaz ve az zamanda söner!"

      Ä°stiklal Savaşı bittiÄŸi sırada halk çok güç ekonomik koÅŸulların baskısı altında yaÅŸamakta idi. Zengin kaynaklarının büyük bir kısmı düşman ordusu tarafından yok edilmiÅŸti. Yüzyıllarca süren yabancı ayrıcalıkları ise Türkiye'nin ekonomik çalışmalarını körletmiÅŸti. Bu yüzden Türkiye Devleti zorunlu olarak "Devletçilik" prensibini kabul etti. Devletin sermayesi ile birçok fabrikalar kurulduÄŸu gibi çeÅŸitli bankalar da açıldı.

      1950'de iktidara gelen Demokrat Parti, kiÅŸilerin özel teÅŸebbüslerine dayanan "Liberalizm" sistemini kabul etti. Bu suretle geliÅŸmiÅŸ olan özgür sermayenin çalışma alanı daha çok geniÅŸletilmiÅŸ oldu. Ayrıca kanunla saptanan hükümler içinde çalışmak isteyen yabancı sermayenin memlekete girmesine izin verdi. Böylece hem memleketimizin muhtaç olduÄŸu sermaye temin edilecek, hem de ekonomik kalkınmamız hızlandırılmış olacaktı. Esasen daha 1923'te Atatürk, yeni Türkiye Devletinin yabancı sermaye hakkında beslediÄŸi düşünceyi ÅŸu ÅŸekilde ifade etmiÅŸti:

      "Zannolunmasın ki biz ecnebi sermayesine hasım bulunuyoruz. Hayır, bizim memleketimiz vasidir, çok say ve sermayeye ihtiyacımız vardır. Binaenaleyh kanunlara riayetkar olmak ÅŸartıyla ecnebi sermayelerine lazım gelen teminatı vermeÄŸe her zaman hazırız."

      Milli ekonomimiz esas itibarıyla, ekonomik bütünlüğe dayanmaktadır. Yani Türkiye yalnız bir tarım veya yalnız bir endüstri memleketi olmayacaktır. Ekonominin üç önemli unsuru olan tarım, endüstri ve ticarete aynı derecede önem verilerek milli varlığımızın bu ekonomik temel üstünde yükseltilmesine çalışılmıştır.