MUSUL SORUNU 
 


      Lozan Barış AntlaÅŸması'ndan sonra, Türkiye'yi en çok meÅŸgul eden ve bir ara barış için de tehlikeli olan sorun Ä°ngiltere ile Musul AntlaÅŸmazlığı olmuÅŸtur. Lozan Konferansı'nda Türk-Irak sınırının çizilmesi hususu müzakere konusu olduÄŸundan, Türkiye halen Irak sınırları içinde kalan Musul ve Süleymaniye bölgeleri halkının büyük çoÄŸunluÄŸunun Türk olması dolayısıyla, bu bölgelerin Türkiye'nin sınırları içinde bulunması gerektiÄŸini savunmuÅŸtur. Ä°ngiltere ise buna itiraz ederek, bu bölgelerin Irak sınırları içinde olduÄŸunu iddia etmiÅŸtir. Böylece Irak sınırımız Lozan'da kesin bir sonuca baÄŸlanamamış, AntlaÅŸmazlığın giderilmesi için iki taraf karşılıklı görüşmelerle soruna bir çözüm bulacaklarını, ÅŸayet anlaÅŸamazlarsa, Milletler Cemiyeti Konseyi'ne gidileceÄŸi hususunda mutabakat saÄŸlamışlardı.

      UyuÅŸmazlığı gidermek için 1924'te Ä°stanbul'da toplanan konferansta, Ä°ngilizler Musul Vilayetinden baÅŸka Hakkari vilayetinin de Irak sınırlarına katılması talebini ileri sürmüştür. BaÅŸarılı olmayan ikili görüşmeler sonunda, Lozan Barış AntlaÅŸması hükümleri uyarınca mesele Milletler Cemiyeti Konseyi'ne getirildi. Konseyin teÅŸkil ettiÄŸi bir Komisyonun verdiÄŸi rapora uyularak, Milletler Cemiyeti de Musul'u Irak'a bırakmanın uygun olacağını belirtti. Türkiye, Milletler Cemiyeti Konseyi'nin bu tavsiye kararı üzerine, AntlaÅŸma yolunu tercih ederek Ä°ngiltere ile 5 Haziran 1926 tarihinde bir antlaÅŸma imzalamıştır. Bu antlaÅŸma ile Türk -Ä°ngiliz siyasi uyuÅŸmazlığı bir çözüm ÅŸekline baÄŸlanmış, Musul bunalımı sona ermiÅŸ ve Türk - Irak sınırı da çizilmiÅŸtir.

      Musul bunalımı, Türkiye ile Sovyet Rusya'yı birbirine yaklaÅŸtırmış, 17 Aralık 1925'de Paris'te "Türk-Sovyet Dostluk ve Saldırmazlık Paktı"nın imzalanmasına neden olmuÅŸtur.