Türkiye'nin EndüstrileÅŸmedeki Amacı 
 


      Lozan AntlaÅŸması ile memleketimizde büyük endüstri giriÅŸimlerini engelleyen kapitülasyonlar kalkmıştı. Bundan sonra yerli endüstrinin kurulması ve korunması mümkün oldu.

      Cumhuriyet hükümetinin endüstrileÅŸme programındaki amacı, memleketimizi, baÅŸka memleketlere ham madde gönderip yapılmış eÅŸya alan bir Pazar yeri olmaktan kurtarmaktır. Yurdu, hem tarım, hem endüstri alanında kendi kendine yetebilecek bir bütün haline koymak, ürünlerimizi deÄŸerlendirmek, endüstrimizi canlandırmak, dışardan yapılmış eÅŸya alımını azaltmak, yurdun korunmasında gerekli maddeleri hazırlamaktır.

      Bugün endüstrimiz, gerek özel teÅŸebbüs, gerek devlet eliyle olmak üzere büyük bir geliÅŸme halindedir. Pek çok yapılmış eÅŸya komÅŸu memleketlere satılmaktadır.

      Cumhuriyet Hükümeti endüstrinin geliÅŸmesi için ÅŸu iki esasa baÄŸlı kaldı:
      1.Mevcut endüstri kuruluÅŸlarını korumak ve teÅŸvik etmek.
      2.Memleketin muhtaç olduÄŸu kuruluÅŸları devlet eliyle kurmak.

      Endüstrinin korunması ve teÅŸviki için de ÅŸu tedbirleri aldı:

      a)1927 yılında TeÅŸviki Sanayi Kanununu çıkarttı. Bu kanunla memlekette var olan ve kurulacak olan endüstri kuruluÅŸlarını bazı vergilerden affetti.
     b)Gümrük tarifelerini deÄŸiÅŸtirdi. Milli endüstrinin dışardan getireceÄŸi, memlekette bulunmayan veya az bulunan maddeleri gümrük ve muayene vergilerinden muaf tuttu.
      c)Kara ve deniz taşıtlarında en düşük ücret tarifesini kabul etti.
      d)Endüstri sahiplerine kredi temini kararlaÅŸtırıldı.
     e) Yerli malların korunması ve teÅŸviki için sergiler açılmasına karar verildi.

      Fakat devletin koruduÄŸu özel endüstri kuruluÅŸları memleketin ihtiyaçlarını karşılamaÄŸa kafi gelmiyordu. Bundan dolayı devlet, endüstri kuruluÅŸları kurmak gereÄŸini duymuÅŸ ve bu iÅŸi üzerine almıştı. Devlet, evvela bir endüstri programı hazırladı. 1925'de Türkiye ve Sanayi Maadin Bankası kuruldu. Devlet sermayesiyle kurulan bu bankaya verilen görev:

      a)Devlete ait fabrikaları iÅŸletmek.
      b)Endüstri teÅŸekkülleri kurmak ve iÅŸletmek.
      c)Endüstri müesseselerine kredi açmak.

      1933 yılında Sanayi ve Maadin Bankası ile diÄŸer endüstri kredi müesseseleri birleÅŸtirilerek "Sümerbank" kuruldu. Devlet fabrikaları Sümerbank tarafından kuruldu ve yönetildi. 1934'den itibaren beÅŸ yıllık endüstri planı tatbik edilmeÄŸe baÅŸladı. Bu planda kurulması istenen endüstri kolları ÅŸunlardır: Dokuma, maden, selüloz, seramik ve kimya endüstrisi. Çünkü bu endüstri maddelerini dışardan temin ediyorduk. Bugün yurdumuzun çeÅŸitli yerlerinde açılmış olan fabrikalar ihtiyacımızın büyük bir kısmını saÄŸlamaktadır.