ULAÅžTIRMA VE BAYINDIRLIK
 


      Bir ülkenin ekonomik kaynaklarının iyi bir ÅŸekilde iÅŸletilmesi, verimlendirilmesi, dış ticaretinin geliÅŸtirilmesi ancak, düzenli bir ulaÅŸtırma ÅŸebekesi ile mümkündür. UlaÅŸtırma, bir ülkenin siyasi, sosyal, kültürel hayatına etki yaptığı gibi, o ülkenin milli birlik ve bütünlüğünün saÄŸlanmasında da baÅŸlıca rol oynar. Yeni devletin kuruluÅŸundan 1938 yılı sonuna kadar, ekonomik kalkınmayı saÄŸlamada altyapıya önem verilmiÅŸ, bu amaçla demiryolu, karayolu ve denizyolları öncelikle ele alınmıştır.


DEMÄ°RYOLLARI

      Yabancı ÅŸirketlerin elinde bulunan demiryollarını satın almak, devletleÅŸtirmek, demiryolları politikasının ilk adımını teÅŸkil etmiÅŸtir. Ä°kinci adım ise, yeni demiryolları yapmak olmuÅŸtur. Yurdu demiryolu aÄŸlarıyla örmek, bir hükümet politikası olarak, ısrarla ve baÅŸarı ile uygulanmıştır.

      1927 yılında, Münakalat (UlaÅŸtırma) Bakanlığına baÄŸlı olarak Devlet Demiryolları ve Limanları Umum (Genel) Müdürlüğü'nün kurulması ile devlet fiilen demiryolu ve deniz yolu iÅŸletmeciliÄŸine baÅŸlamıştır. 1929 yılında 5144 km. uzunluÄŸunda olan demiryollarının 2766 km.si devlete, 2378 km.si de yabancı ÅŸirketlere ait bulunmakta idi. Yeni kurulan Genel Müdürlük, bir taraftan yeni demiryolu yaparken, diÄŸer taraftan da yabancı ÅŸirketlerin elinde bulunan hatların devletleÅŸtirilmesini yüklenmiÅŸtir. Cumhuriyetin ilanından 1938 yılı sonuna kadar, oldukça kıt kaynaklarla, her yıl ortalama 200 km. toplan 3360 km. demiryolu yeniden yapılmıştır. Herhangi bir dış yardım saÄŸlanmadan dar ve kıt imkanlarla demiryollarının yapılması gerçekten baÅŸarılı bir olaydır.


KARAYOLLARI

      Cumhuriyet Türkiye'sine Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'ndan intikal eden karayolu uzunluÄŸu 18.335 km.'ye varmakta idi. Bu yolların 13.885 km.'lik kısmı harap ve tamire muhtaçtı. Toprak düzeltilmesi sonucu geçiÅŸe müsait yolların uzunluÄŸu ise 4.450 km'ye yaklaşıyordu Ãœzerinden yaz ve kış motorlu nakil vasıtalarının geçiÅŸini saÄŸlayan kasaba ve ÅŸehir yollarının yapımı, Cumhuriyet döneminde mümkün olmuÅŸtur.


DENÄ°Z YOLLARI

      Denizyollarında geliÅŸme çok yönlü olmuÅŸtur. Lozan Barış AntlaÅŸması ile Türk karasularında gemi iÅŸletme hakkı (Kabotaj hakkı) Türklere bırakılmış, böylece yabancı uyruklu gemilerin yerine Türk yük ve yolcu gemileri almıştır. 1 Temmuz 1926'da Türk Kabotaj Kanunu yürürlüğe girmiÅŸtir. 1911'de Türk limanları arasında ulaşımın ancak % 10'unu saÄŸlayan ve 1909'da kurulan Osmanlı Seyrisefain Ä°daresi Türkiye Cumhuriyeti'ne devredildikten sonra, Türkiye Seyrisefain idaresi adı altında bir devlet hizmeti görmeye baÅŸlamıştır. Sahillerimizde yük ve yolcu taşınması devlet ve özel teÅŸebbüs eliyle yürütülürken, devletin bu alanı bir kamu hizmeti sayarak müdahalesi ile, yolcu taşıma iÅŸi devlet tekeline bırakılmış, yük taşımada devlet ve özel teÅŸebbüs bir arada faaliyette bulunabilme imkanına kavuÅŸmuÅŸtur. Önce Deniz Bank (1938), daha sonra Devlet Deniz Yolları Genel Müdürlüğü (1939) ve daha sonra Denizcilik Bankası (1952) adı ile anılan kuruluÅŸlar deniz ulaÅŸtırmasının geliÅŸmesinde büyük rol oynamışlardır.


HAVAYOLLARI

      1936 yılında Ankara-Ä°stanbul arasında düzenli uçak seferleriyle Devlet Hava Yollarının çalışmaları baÅŸlamıştır. Sonraları Türk Hava Yolları adını alacak Devlet Hava Yolları, kısa sürede yurt dışı seferlerine de baÅŸlayarak büyük geliÅŸme göstermiÅŸtir.


ÅžEHÄ°RCÄ°LÄ°K

      Modern ÅŸehirciliÄŸin geliÅŸmesi için birçok ÅŸehirlerde modern mahalleler kuruldu. Åžehirlerimiz geniÅŸ asfalt caddeler ve parklarla süslenmeÄŸe baÅŸladı. Özellikle ÅŸehirlerde su tesisatı, havagazı, elektrik ve kanalizasyon tesisatının kurulması üzerine önemle duruldu. Cumhuriyet devrinin yarattığı modern Türk ÅŸehirlerinden biri Ankara'dır.