EDEBİYAT VE GERÇEKÇİLİK

Realizm bir okul sayılmayı reddederek, yeteneklerin tam anlamıyla geliştirilmesini önerir. Ama gerçekçilik asıl ölmek bilmeyen bir romantizme tepki olarak, en gelişmiş anlamıyla edebiyatın ve bilimsel kaygıların yüzyıla egemen olduğu bir dönemde, bilimler arasındaki kesin bölmeleri kaldırmak ister. Güzel gerçektedir ve edebiyat ile sanatı düşselliğin aldatmacalarından kurtarmak gerekir. Duranty açıkça şöyle der: ' Gerçekçilik yaşanan dönemin, toplumsal ortamın içten, tam, doğru olarak yansıtılmasından yanadır, çünkü incalamalardeki bu doğrultu, sağduyuya, düşünsel gereksinimlere ve halkın ilgisine uygun düşer, her türlü yalandan aldatmacadan uzaktır.
Öncelikle bunun kanıtlanması gerekiyordu. böylece gerçekçilik basit bir ruh hali olmaktan öte, edebiyatın yazıyı göz ardı etmeden kesin bilimler arasınagirmesini saÄŸlayacak, gerçek bir yöntembilimdir. Ãœnlü yazarlar arasında Champfleury ve Duranty kandilerini tam anlamıyla gerçekçi kabul ederler.Zola 'nın gerçekçiliÄŸinde ise 1880' lerde önem kazanmak itibariyle doÄŸalcılık yönünde gerçekleÅŸti.   
Türk Edebiyatında realizm Tanzimat Edebiyatı Dönemi ile başladı.Divan edebiyatında şiir dışında kalan tarih, seyahatname, sefahatname v.b. türlerinde o türlerin yapısı gereği gözlemlerden yararlanmıştı.
Tanzimat Edebiyatında SamipaÅŸazade Sezai (1860-1936), Batı'daki gerçekçilik akımını beimseyen ilk yazar olarak karşımıza çıkmaktadır. Konaklardaki esir kadınların yaÅŸamı üzerine kurulmuÅŸ ve bir gözlem sonucu yazılmış olan SergüzeÅŸt (1889) , romanı bütünüyle romantizm etkisinden kurtulmuÅŸ deÄŸilse de yer yer gerçek izleri taşımaktadır. Buna karşılık birkaç hikayesi ( 'Kediler', 'Hiç' ) tam gerçekçi bir yöntemle yazılmıştır.' Kediler' hikayesinin altında ,Büyükada' da geçmiÅŸtir diye bir not bulunmaktadır.SamipaÅŸazade' den önce Ahmet Mitat' da ' Henüz Onyedi Yaşında' adlı romanının önsözünde de ' Bu romanın en büyük meziyeti her vakanın kat'i doÄŸruluÄŸudur.' diye yazılmıştır.Bu dönemde Nabizade Nazım'ın gerçekçilik yolunda yazılmış bir roman olarak tanımladığı ' Kara Bibik ' adlı uzun hikayesi ile, Recaizade Mahmut Ekrem' in ' Ä°nsanlık vakalarının ve hallerinin aynası olmak ' üzere kaleme aldığı Araba Sevdası ( 1889 ) adlı romanı, bu akımın ilk baÅŸarılı örnekleridir. Tanzimat Döneminde BeÅŸir Fuat, Batı'daki gerçekçilik ve naturalizm akımlarını bilimsel yöntemlerle tanıtıp uygulayan olgucu bir yazar olarak bilinmektedir. Böyle bir hazırlıktan sonra geliÅŸen Edebiyatı Cedide hikaye ve romancılarından Halit Ziya UÅŸaklıgil, Mehmet Rauf ve Hüseyin Cahit Yalçın yakından izledikleri Balzac, Stendhal, Flaubert, Zola, Dauet, Mauppasant, Goncourt KardeÅŸler vb. gerçekçi yazarlar yolunda, akımın bütün kural yöntemlerini benimseyip uygulamışlardır.Halit Ziya UÅŸaklıgil ,aile çevresi ve yörede tanıdığı kiÅŸilerden birtakım hikayeler('Ferhunde Kalfa','Mahalleye merkuf ',Raife Molla',DilhoÅŸ Dadı' vb.)çıkardığını Kırık hayatlar(1924)adlı romanında 'memleketin gerçek yaÅŸamından bir levha' göstermek istediÄŸini,AÅŸk-ı memnu'daki (1900)kiÅŸlerin 'birçok kiÅŸiden alınmış çeÅŸitli parçaların bir araya toplanmasından doÄŸan birleÅŸik varlıklar'olduÄŸunu bildirir.Edebiyatı cedide topluluÄŸu dışında kalan Hüseyin Rahmi Gürpınar(1864-1965),yerli gelenek ve görenekleri gerçekçi yöntemle yansıtan töre romanları yazmıştır.Gürpınar'ın,dikkate  deÄŸer ÅŸeyleri bulup not derfterine yazıp sonradan bunları yapıtlarında malzeme olarak kullanıldığı biliniyor; yazar  'Bir sanatçı ,doÄŸayı ne kadar açık ve doÄŸru kopya edebilirse,yapıtına o kadar ruh vermiÅŸ olur;yaratmadan hiçbir imgelem ,doÄŸa kadar zengin ve renkli olamaz ' der.Milli edebiyat döneminde Yakup Kadri KaraosmanoÄŸlu (1889-1974)Refik Halit Karay (1888-1965),Ömer Seyfettin (1884-1920), fransız hikayecisi Maupassant yolunda, 'gerçek vakalara dayanan'  hikayeler yazmışlardır.Refik Halit'in hikaye kitabının (Memleket Hikayeleri)adı dahi,bunların birer gözlem ürünü olduÄŸunu göstermeye yeter. Bu dönemde gerçekçilik akımını benimsenip .yaygınlaÅŸmasında Halide Edip Adıvar (1884-1964),ReÅŸat Nuri Güntekin (1889-1956), F.Celalettin (1895-1975) vb.yazarların katkıları olmuÅŸtur.Söz konusu akın Cumhuriyet döneminde de, Bekir Sıtkı Kunt, Sabahattin Ali, Sait Faik, Kemal Tahir, Orhan Kemal, YaÅŸar Kemal, Aziz Nesin, Haldun Taner, Nezihe Meriç, Fakir Baykurt vb. sanatçıların katkılarıyla süregitmiÅŸtir.

            Ä°kinci Dünya Savaşı' ndan sonra geliÅŸen ve gerçeÄŸin anlatılmasına psikolojik nedenlerin çözümlenmesini katan alman edebiyat akımı olarak ortaya çıkmıştır. BaÅŸlıca temsilcileri H. Kasack ve E. Langösser'dir.Gustave Flaubert, Balzac, Stendhal, Daniel Defoe, Dostoyevski, Tolstoy, Charles Dickens, bu akimin önemli temsilcileridir.

Türk edebiyatinda Samipasazade Sezai, Recaizade Mahmut Ekrem, Mehmet Akif Ersoy, Halit Ziya Usakligil, Tevfik Fikret, Ömer Seyfettin, Refik Halit Karay bu akimdan etkilenmislerdir.