Dandânakan Savaşı (1040)
 
       DiÄŸer tarafdan Sultan Mes'ûd Selçukluların artık kendi devleti için ne kadar büyük bir tehlike olduÄŸunu anlamış ve onlar üzerine sefere çıkmıştı. Nihayet Sultan Mes'ûd ilk iki savaÅŸta Selçukluları maÄŸlûp etmeÄŸe muvaffak oldu (1039). Ancak bu Gazneliler için Selçukluları tamamiyle itaat altına alabilecek kesin bir zafer deÄŸildi. Bu bakımdan Selçuklulara barış teklif edildi. Selçuklular tarafında da kabul edilen bu teklife göre; Gazneli ordusu Herât'a gidecek, Nesâ, Bâverd, Fevâre ÅŸehir ve hududları Selçuklulara teslim edilecek, Selçuklular ele geçirmiÅŸ oldukları Nîşâbûr, Serahs ve Merv'i tahliye edeceklerdi.

       Ä°ki tarafın da bu geçici barışı kabul etmelerinin sebebi, dinlenmek ve yeniden savaÅŸa hazırlanmaktı. Selçuklular barış ÅŸartlarına uymadıkları gibi, Gazneli topraklarına yeniden akınlara baÅŸladılar. Sultan Mes'ûd tekrar Selçuklulara karşı harekete geçti. Selçuklular ile Gazneliler arasında devam eden savaÅŸların en büyüğü ve önemlisi Merv civarındaki Dandânakan kalesi yakınında oldu. Selçuklular Sultan Mes'ûd idaresindeki ordu karşısında kesin sonucu alarak Gaznelileri hezîmete uÄŸrattılar (24 Mayıs 1040). Dandânakan savaşını kazandıktan sonra Selçuklu Beyleri toplanarak TuÄŸrul Bey'i "Horasan Emîri" ilân ettiler. Artık Horasan'da tamamen bağımsız bir devlet kuruyorlar ve büyük bir imparatorluk için ilk adımlarını atıyorlardı. Ayrıca devrin âdeti gereÄŸince civardaki hükümdarlara zaferlerini bildiren "fetih-nâmeler" gönderdiler.

        Selçuklu reisleri aynı ay içinde Merv ÅŸehrinde toplanan Kurultay'da bir araya gelerek mühim kararlar aldılar. Bu toplantıda alınan kararlardan birisiyle Abbâsî Halîfesi Kâim bi-Emrillâh'a sâdık olduklarını ve Horasan'da adaleti tesis edeceklerini bildirdiler. Bundan sonra Selçuklular hâkim oldukları ve ayrıca ilerde ele geçirmeyi tasarladıkları ülkeleri yine eski Türk geleneÄŸi gereÄŸince bölüştüler. Bu bölüşmeye göre; TuÄŸrul Bey "sultan" sıfatı ile Nîşâbûr'u alarak batıya Irak tarafına gidecekti. ÇaÄŸrı Bey'e "Melik" unvanı ile merkez Merv olmak üzere Ceyhun ile Gazne arasındaki bölge, Mûsâ Yabgu'ya, Büst, Herat ve Sîstân havâlisi verildi. hânedâna mensup ÅŸehzâdeler de birer bölgenin zabtı ile görevlendirilmiÅŸlerdi. Selçuklular bu esas üzerine fetihlere giriÅŸtiler ve bu sür'atle gerçekleÅŸtirdiler.

        ÇaÄŸrı Bey Gaznelilere karşı baÅŸarılı savaÅŸlar yaparak, onları Horasan'dan tamamen uzaklaÅŸtırdı. Bir Gazneli ordusunu maÄŸlûp ederek Belh ÅŸehrini ele geçirdi (1040 yılı sonbaharı). TuÄŸrul Bey ile beraber Hârezm'e yürüdüler ve ezelî düşmanları Şâh Melik'i maÄŸlûp ederek, geçmiÅŸte uÄŸradıkları baskının acısını çıkardılar ve Harezm ülkesini Selçuklu Devleti'ne baÄŸladılar (1043). Daha sonra ÇaÄŸrı Bey oÄŸlu Alp Arslan'ın yardımı ile baÅŸarısını sürdürdü ve Karahanlıları maÄŸlûp etti. Ele geçirdiÄŸi bölgelerde Selçuklu hâkimiyetinin tanınması ve buralara Karahanlıların saldırmamaları ÅŸartı ile baÅŸarılı bir anlaÅŸma yaptı (1050). ÇaÄŸrı Bey ayrıca Gazneliler sultanı Ä°brâhim ile de HindikuÅŸ daÄŸları arada sınır olmak üzere anlaÅŸtı (1059). Ä°ki devlet arasındaki bu anlaÅŸma yarım asır kadar devam etmiÅŸtir. Selçuklu Devleti'nin kuruluÅŸunda büyük rolü olan ÇaÄŸrı Bey yetmiÅŸ yaşında Serahs ÅŸehrinde öldü (1060).

        Ailenin en büyüğü Mûsâ Yabgu, Dandânakan savaşından sonra Herât'ı zabtetti (1040). O Sistân bölgesini idaresi altında bulunduruyor ve daha çok Herât'da oturuyordu. Ancak onun hânedânın öteki üyeleri kadar baÅŸarılı olmadığı anlaşılıyor. Nitekim 1064 yılında Sultan Alp Arslan'a isyan etti. Neticede Herât kalesinde yakalanarak Alp Arslan'ın yanına götürüldü ve böylece siyâsî hayâtı sona erdi.