Mûsâ Yabgu
 
 
        Arslan Yabgu'nun tutuklanmasından sonra ona baÄŸlı Türkmenler bir süre baÅŸsız kaldı ve bir kısmı dağıldı. ÇaÄŸrı ve TuÄŸrul Beyler bunları bir araya toplama, kendi Türkmenlerine katmak için çalıştılar. Bu sırada dört bin hanelik bir grup, Gaznelilerin müsaadesi ile Horasan'ın çeÅŸitli bölgelerine geçtiler. Bunlardan büyük bir grup kendi baÅŸbuÄŸlarını idaresinde Irak'a gittiler ve bundan sonra Irak Türkmenleri olarak anıldılar. DiÄŸer bazıları da Anadolu'ya ve oradan Azerbaycan'a geçtiler.

        Gazneli Mahmud'un Arslan Yabgu'yu hile ile tutuklatmasını ve Hindistan'a sürmesini TuÄŸrul ve ÇaÄŸrı kardeÅŸlerle Arslan Yabgu'nun oÄŸulları unutamadılar ve tam bir dayanışma içinde, intikam almayı akıllarına koydular. Fakat, devrin en güçlü devleti olan Gaznelilerle açık bir savaÅŸ yapacak durumda deÄŸillerdi.

        Selçuklular arasında TuÄŸrul ve ÇaÄŸrı Beyler artık ön planda idiler. Türkmenlerin idaresin tamamen onlarda idi. Fakat, töre ve teÅŸkilat gereÄŸi, öteki amcaları Musa Bey'i yabgu seçtiler. Selçuklular tekrar Buhârâ'yı ele geçiren Ali Tegin ile önce anlaÅŸamadılar, onun baskısı neticesi Hârezm'e çekildiler ve Gaznelilerin valisi AltuntaÅŸ'ın gösterdiÄŸi bölgede oturdular. Bu sırada Gazne Sultanı Mahmud ölmüş, yerine oÄŸlu Mesud geçmiÅŸti (1030). Bu tarihten sonra önemli deÄŸiÅŸiklikler oldu. Sultan Mesud, AltıntaÅŸ'ı Ali Tigin'e karşı bir sefer hazırlamakla görevlendirdi.

        Fakat AltıntaÅŸ o günlerde öldü. Sultan onun yerine oÄŸlu Harun'u vali tayin etti. Ali Tigin, Gazne tehlikesine karşı Selçuklulara sokulmak zorunda kaldı. Selçuklular ne pahasına olursa olsun bağımsız bir devlet kurmak istiyor, bunun için her fırsatı deÄŸerlendirmeye çalışıyorlardı. Onun için, düşmanlıklarını unutmadıkları Ali Tigin'e müsait davrandılar.
Öte yandan, Harezm valisi Harun, 1034 ilkbaharından itibaren Gaznelilere karşı bağımsızlık savaşını başlatmıştı. Harun da babası gibi Selçuklularla iyi ilişkiler içindeydi. Babası Harezm bölgesinde kendilerine yerleşmek için yer gösterdiğinden, Selçuklular onu destekliyorlardı. Ama Selçukluların asıl amacı, yukarıda da belirttiğimiz gibi tam bağımsız bir devlet kurmak idi. Gazneli Mahmûd'un ölümü (1030) ve yerine Muhammed'den sonra Mes'ûd'un geçmesi siyâsî durumun değişmesine sebep oldu.

        Selçuklular tekrar Ali Tegin ile ittifâk ederek Debûsiye'de Hârezmşâh AltuntaÅŸ idaresindeki Gazneli ordusuna karşı savaÅŸtılar (1032). Ali Tegin'in 1034 yılında ölümü üzerine Selçuklular Gaznelilere karşı istiklal mücâdelesine giriÅŸmiÅŸ olan AltuntaÅŸ'ın oÄŸlu Hârûn'un daveti üzerine tekrar Hârezm'e göç ettiler. Bu sırada Selçuklular eski düşmanları Cend emîri Şâh-Melik'in bir baskını neticesi büyük kayıplar verdiler (Kasım 1034).

        OÄŸuzların Baranlı (Koyunlu) soyundan olan Yeni-Kent Yabgusu Ali'nin oÄŸlu ve Cend hakimi Åžahmelik'le Selçuklu ailesi arasında eski bir düşmanlık ve kan davası vardı. Çöl yolundan gizlice geçen Åžahmelik, 1304 yılının Kurban Bayramı günü Türkmenleri gafil avlayarak yedi-sekiz bin kiÅŸiyi öldürdü ve birçok esir aldı. Bir hayli de at ele geçirdi. Ä°kinci olay, aynı yıl ölen Ali Tigin'in oÄŸullarının da Selçuklulara cephe alması idi.

        Selçuklular kısa zamanda toparlandılarsa da, çok geçmeden dostları Hârûn'u kaybettiler. Hârûn, Gazneliler tarafından hazırlanan bir suikast sonucu öldürüldü (1035).
Selçuklular bu dostlarını kaybettikleri zaman, Hârezm'de fazla durmayarak Horasan'a göç ettiler ve Ceyhun'u geçerek Merv yolunda Nesâ'ya geldiler. Daha önce bu bölgeye göç etmiş olan Türkmenler ve Hârezmliler de onlara katılmağa başladılar. Selçuklu reisleri Mûsâ Yabgu, Tuğrul ve Çağrı Beyler gönderdikleri bir mektupta durumlarını anlatmışlar, Sultan Mes'ûd'un hizmetine girmek istediklerini buna karşılık

         Nesâ ve Ferâve'nin yurt olarak kendilerine verilmesini yazmışlardı. Sultan Mes'ûd bu istekleri red ettiÄŸi gibi, Selçuklular üzerine Hâcib BegtoÄŸdı idaresinde iyi teçhiz edilmiÅŸ bir ordu gönderdi. Selçuklular Nesâ bölgesinde bu Gazneli ordusunu ağır yenilgiye uÄŸrattılar (29 Haziran 1035). Daha sonra iki taraf arasındaki görüşmeler neticesi, Gazneliler Devleti Mûsâ Yabgu'ya Ferâve'yi, ÇaÄŸrı Bey'e Dihistân'ı ve TuÄŸrul Bey'e de Nesâ'yı veriyordu. Ayrıca Sultan Mes'ûd Selçuklu reislerine hil'at, menşûr ve sancak göndererek, "Dihkan" unvanı vermiÅŸti. Selçukluların Gazneliler ile yaptıkları bu anlaÅŸma prestijlerini artırmış olduÄŸundan akın akın Türkmenler onların yanına gelmeye baÅŸlamıştı.