Urartu Devletinin KurulduÄŸu 
 
 

      Urartu Devleti, DoÄŸu Anadolu, sıra daÄŸlarının birbirine çok fazla yaklaşıp sıklaÅŸtığı ve aynı zamanda doÄŸuya gidildikçe yükseltilerinin artığı, arızalı bir bölgede kurulmuÅŸtur. Bugünkü DoÄŸu Anadolu’dan daha geniÅŸ bir arazisi vardı.

      Yüksek Ermeni Yaylasına, Ä°ran da Zagros SıradaÄŸlarına, Urumiye Gölü platosuna kadar uzanırdı.Anadolu da MaraÅŸ civarında, GüneydoÄŸu Torosları kavisinin dış etekleri, batıda Kızılırmak ile Fırat arasındaki su bölümü çizgisi, Kuzeyde Karadeniz DaÄŸlarının güney eteklerini takip ederek Bayburt Ovasını içine aldıktan sonra güneye dönen bir çizgi teÅŸkil eder. Ekilebilir bereketli topraklar, vadilerde ve ovalardadır. DaÄŸlar, demir, bakır madenleri ve yapı taÅŸları bakımından zengindir. Etekleri ise orman ve otlaklarla kaplıdır. Bu doÄŸal koÅŸullar, özellikle hayvancılığı ve zanaatçılığı destekliyordu.

      Bölgenin iklimi esas itibari ile karasal iklimdir. Yaz mevsimi kısa, kış mevsimi çok uzun ÅŸiddetli ve karlıdır. DoÄŸu Anadolu, İç Anadolu ile Ä°ran arasında büyük bir kısmı ile tabîî orman sahasına dahil bir ada gibi yükselir. Günümüzde bitki örtüsü (ormanlar) tahrip edilmiÅŸ durumdadır. Bunu da M.Ö 8. Asırda Hakkâri, Van Bölgesinde yapılan Asur istilâlarına ait çivi yazılı kaynaklardan anlıyoruz. Kaynaklarda, sazlık kadar sık ormanların kestirildiÄŸinden bahsediliyor. DiÄŸer taraftan, Süphan, BaÅŸkale, Gâvur Dağı ve Palandöken civarında orman kalıntıları ve eski ormanlara delil eden yer adları ormanlık sahanın çok olduÄŸunu gösterir. Düzlüklerde ve çukur yerlerde, buÄŸday ziraatı yapılmış, yüksek yerlerde iklimde sertleÅŸmeden dolayı tarım yapılamamış, çayır ve meraların çokluÄŸundan dolayı hayvancılık geliÅŸmiÅŸtir.

      Urartuların komÅŸuları ise; Asurlar, Geç Hitit Devletleri, Ä°ran Bölgesinde Medler, Kuzeyinde ise küçük yerel kırallıklar vardır.

      Urartular, kısaca ana özeliklerinden bahsettiÄŸimiz bu arazi üzerinde, birçok kent kurmuÅŸlardır. Konumuzu daha iyi inceleyebilmek için bu kentlere kısaca deÄŸinmeliyiz.

      TuÅŸpa: Bugünkü, Van Kalesinin kapladığı alanda kurulmuÅŸtur. Urartu Devletinin baÅŸkentidir. Bugün halâ, Urartu kalıntılarına rastlanmaktadır.

      TuÅŸpa’ dan sonraki en önemli Urartu kenti (adı bilinmiyor) Karaköse’den (AÄŸrı), Erciş’e uzanan yol üzerindeki ilçe merkezi, Patnos’un bitiÅŸiÄŸinde, Anzavur tepede kurulmuÅŸtur.

      Erebuni: Bu Urartu kenti, Ermenistan da, Erivan yakınında Arin, Bend höyüğünde ki kazılarla ortaya çıkmıştır. Ermenistan sınırları içinde, baÅŸka Urartu Kentlerinin kalıntıları da vardır. Bunların en önemlileri, ArgiÅŸtinhinili (ArgiÅŸti’ nin kurduÄŸu kent) ve TeiÅŸebaini (Tanrı TeiÅŸeba kenti)dir.

      Rusahinili: Van’ın KuzeydoÄŸu ucunda bulunan Toprakkale’ deki Urartu kentidir( Rral Rusa’nın kurduÄŸu kent). Rusahinili, TuÅŸpa’nın yerine bu kenti baÅŸkent yapmıştır ve kurucusunun ismini taşımaktadır.

      Altın tepedeki Urartu Kenti ve Erzincan yakınındaki höyükte gizlenen kentin adı bilinmiyor.

      ( DiÄŸer bir ) Rusahinili: Bu da II.Ayanis ÅŸimdi Agarti adını taşıyan köyün yakınında, Van Gölünün DoÄŸu Kıyısının aÅŸağı yukarı, orta yerindedir.

      Dilkaya Höyüğündeki Urartu Kenti, Van ilinde bir ara (bucak merkezi iken) Gümüşdere denen ilçe merkezi, Edremit Kasabasının güneybatısında göl kıyısında, eski adı Horkum olan Dilkaya Köyünün yakınındaki höyükten çıkan kentler.

      Ve diÄŸer Kentlerin bazıları; Van yakınında, ÇavuÅŸköy’de olan kent, Adilceva, Kef Kalesi diye anılan yerde olan kent, Varto güneyinde, Kayalıdere’de kurulan kentler sayılabilir